{"id":284,"date":"2016-01-18T13:23:43","date_gmt":"2016-01-18T13:23:43","guid":{"rendered":"http:\/\/www.jmabiesheuvelprijs.nl\/?p=284"},"modified":"2016-01-18T13:23:43","modified_gmt":"2016-01-18T13:23:43","slug":"mensje-van-keulen-in-het-donker","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/www.jmabiesheuvelprijs.nl\/?p=284","title":{"rendered":"Mensje van Keulen – In het donker"},"content":{"rendered":"

De crowdfundingsactie voor de J.M.A. Biesheuvelprijs 2016 eindigt op 7 februari. Tot die tijd geven\u00a0we om de\u00a0paar dagen het woord aan\u00a0een ambassadeur van het korte verhaal. Vandaag:\u00a0Mensje van Keulen<\/a>.<\/em><\/p>\n

U kunt hier klikken<\/a> om bij te dragen\u00a0aan het prijzengeld van de J.M.A. Biesheuvelprijs 2016. We hebben de 100% inmiddels gehaald, maar hopen het prijzengeld van het vorige jaar te evenaren – of zelfs te overtreffen.\u00a0<\/em><\/p>\n

 <\/p>\n

In het donker<\/strong><\/p>\n

 <\/p>\n

Er is kennelijk iets tegen haar gezegd.<\/p>\n

Nellie trekt een gezicht alsof ze er even over heeft moeten nadenken: \u2018Ok\u00e9.\u2019<\/p>\n

\u2018De kerst dus,\u2019 zegt Martin.<\/p>\n

\u2018De kerst,\u2019 zegt Nellie. \u2018Het is nog een eind weg.\u2019<\/p>\n

\u2018We hadden het vorig jaar al afgesproken,\u2019 zegt Fie.<\/p>\n

Fie is Martins vrouw. Ze zijn met elkaar vanaf de vierde klas lagere school, zeiden toen al dat ze zouden trouwen. Fie maakte er tekeningen van, een van die voorspellingen hangt ingelijst in hun keuken. Roze meisje, jongen met zwarte mond die over zijn wangen heen lacht, blauwe lucht, zonnetje, lollies. Ze zijn het altijd met elkaar eens, ze glijden probleemloos door het leven en zijn desondanks gevierd.<\/p>\n

\u2018Ja, dat is waar,\u2019 zegt Nellie.<\/p>\n

Fie draait zich naar de spiegel in de hal en trekt haar bovenlip op, wrijft met een vinger over haar voortanden.<\/p>\n

\u2018Dat is dan afgesproken,\u2019 zegt Martin. Hij duwt zijn overhemd wat meer in zijn broek, een van zijn oude gewoontes. Altijd een overhemd van een felle kleur, dit keer een geel hemd dat hem niet staat.<\/p>\n

\u2018Lucas,\u2019 zegt hij. \u2018Als ik het tegen Nel zeg, wil ze het niet geloven, dus wil jij haar zeggen dat we het eten geweldig vonden? Ze heeft me echt verrast. Geen vlees maar toch pittig. Ik bedoel, als ze niks had gezegd had ik het bijna niet gemerkt.\u2019<\/p>\n

\u2018Zal ik zeggen.\u2019<\/p>\n

\u2018En zeg haar dat ze morgen naar de dokter gaat met dat been.\u2019<\/p>\n

\u2018Ja lieverd, doen hoor,\u2019 zegt Fie.<\/p>\n

Er wordt gekust en op schouders geklopt.<\/p>\n

\u2018E\u00e9n kus is tegenwoordig weer genoeg,\u2019 zegt Martin.<\/p>\n

\u2018Twee,\u2019 zegt Fie. \u2018Een extra omdat de kerst nog te ver weg is en voor het geval het niet doorgaat, maar dat gaat het wel.\u2019<\/p>\n

Ze kust Lucas en maakt een zoemend geluid alsof ze tegen zijn schouder in slaap wil vallen.<\/p>\n

\u2018Echt niet te veel gedronken, Martin?\u2019 vraagt Lucas.<\/p>\n

\u2018Omgerekend naar mijn gewicht niet, zeker niet. En maak jij je maar geen zorgen om die vermiste leerling. Tien tegen een dat de vader, oom of zwager de kleine muzelman heeft meegenomen. Komt wel goed. Hopen we met je mee.\u2019<\/p>\n

\u2018Waar is het dat Nel op die kat past?\u2019 vraagt Fie, als ze in de voortuin staan.<\/p>\n

Lucas knikt naar de overkant, schuin rechts, een groot, vrijstaand huis met een grindpad dat oplicht dankzij de lantaren.<\/p>\n

Martin fluit. \u2018Waar doen ze het van?\u2019<\/p>\n

\u2018Hij is weduwnaar,\u2019 zegt Nellie. \u2018Hij renteniert.\u2019<\/p>\n

\u2018Hoe heet hij?\u2019<\/p>\n

\u2018Louis Soesman.\u2019<\/p>\n

\u2018Meijer en Soesman. Grote makelaardij. Joods. Zeker familie, zo vaak hoor je die naam niet.\u2019<\/p>\n

\u2018Zal wel,\u2019 zegt Nellie.<\/p>\n

Er wordt nog een keer gedag gezegd. Martin roept, zwaaiend, met de rug naar ze toe: \u2018Tot de kerst.\u2019<\/p>\n

Gevolgd door zijn vrouw: \u2018Maar hopelijk tot eerder, lieverds.\u2019<\/p>\n

\u2018\u00c0 propos.\u2019 Martin draait zich om. \u2018Grappige rotonde als je hier binnenrijdt.\u00a0 Een lammetje op een schaap op een reuzenschaap. Kunstenaars weten toch wat te verzinnen.\u2019<\/p>\n

\u2018Humor,\u2019 zegt Nellie. \u2018Wat zouden we zonder moeten.\u2019<\/p>\n

 <\/p>\n

En dan zijn ze eindelijk alleen.<\/p>\n

\u2018Hij is erg,\u2019 zegt Lucas. \u2018Zoals hij \u201dDe kleine muzelman\u201d zei. Maar het is Martin, ik denk niet dat hij het zo meent.\u2019<\/p>\n

\u2018Is Mo dan geen kleine muzelman?\u2019<\/p>\n

\u2018Het is een jonge jongen. Je weet wat ik bedoel. Het kind is zoek, verschrikkelijk, ik kan aan bijna niks anders meer denken.\u2019<\/p>\n

Ze ruimen de tafel af.<\/p>\n

\u2018Je moet die vriendjes van hem maar eens ondervragen,\u2019 zegt ze. \u2018Of nee, geef een dictee: Er was eens een jongen die zoek was. Punt. Zijn moeder schreide \u2013 dat woord kennen ze waarschijnlijk niet eens \u2013 dag en nacht. Punt. Uiteindelijk stierf ze van verdriet. Punt.\u2019<\/p>\n

\u2018Nellie.\u2019<\/p>\n

\u2018Je moet weten dat de keizer van China een Chinees is, en allen om hem heen zijn Chinezen.\u2019<\/p>\n

\u2018Wat?\u2019<\/p>\n

\u2018De eerste zin van Andersens De nachtegaal<\/em>.\u2019<\/p>\n

\u2018Hoe kom je daar nou op. Heb je pijn? Je was nogal stil vanavond. Laat me eens kijken naar die wond.\u2019<\/p>\n

Toen ze onder tafel met een vinger tegen de plek drukte, ging de pijn over in kloppen. Nu is het of haar hele kuit in brand staat, maar ze zegt: \u2018Het is al minder.\u2019<\/p>\n

\u2018Je hebt er anders wel een enorme pleister op gedaan.\u2019<\/p>\n

\u2018Een krasje, meer is het niet.\u2019<\/p>\n

\u2018Misschien moet je toch maar die tetanusprik halen voor de zekerheid. Moet het tafellaken in de was?\u2019<\/p>\n

\u2018Fie heeft een glas omgegooid, dus ja.\u2019<\/p>\n

\u2018Maar het was mijn schuld.\u2019<\/p>\n

\u2018Je bent te goed.\u2019<\/p>\n

Hij slaat het laken uit in de tuin. Even lijkt het of hij vliegt.<\/p>\n

\u2018Ga maar vast naar bed,\u2019 zegt ze.<\/p>\n

Ze spoelt de vuilste borden af, vult de afwasmachine. Ze luistert, wacht tot ze Lucas niet meer hoort. In de badkamer kleedt ze zich uit. Ze trekt de pleister los aan een hoek. De twee krassen zijn gezwollen, de huid eromheen is vurig. Ze druppelt er betadine op, drukt de pleister terug, de gazen oogjes worden rood. Als kind dacht ze er vaak aan hoe het zou zijn om een been te verliezen. Het beeld van een man met een lege, omgespelde broekspijp. Een bleek kunstbeen met sok en veterschoen in een etalage. Ze verkoos een houten piratenbeen.<\/p>\n

Lucas zit overeind in bed, zijn knie\u00ebn schuin opgetrokken, een houding die ze lelijk vindt bij een man. Ze schuift snel onder het dekbed en zegt: \u2018Doe het licht maar uit.\u2019<\/p>\n

\u2018Ik denk weer aan die zoektocht vanmorgen,\u2019 zegt hij. \u2018Ik ben zelden zo bang geweest. Je ogen schieten naar elke oneffenheid in de grond en naar elke kleur die er niet hoort. Bij een chipszakje vrees je al dat het de trui van die arme jongen is. Je denkt een stem te horen, zo zijn je oren gespitst. Ondertussen bid je niks akeligs tegen te komen of een ander een kreet te horen slaken.\u2019<\/p>\n

\u2018Misschien had je er niet aan moeten meedoen. Daar zijn mensen voor die dat werk kennen.\u2019<\/p>\n

\u2018Het hele dorp is erbij betrokken. Laat het in godsnaam niet in iets desastreus ontaarden, iets wat niet meer valt terug te draaien.\u2019<\/p>\n

\u2018Toe maar. Zijn we verhuisd omdat je oude school te zwaar en te zwart werd, komen hier dezelfde problemen binnen, kruipen in ons hoofd, liggen bij ons in bed.\u2019<\/p>\n

\u2018Ik heb nooit gezegd dat die school te zwart werd.\u2019<\/p>\n

\u2018We hadden hier nooit moeten gaan wonen.\u2019<\/p>\n

\u2018Je wou een tuin. Je wou ruimte.\u2019<\/p>\n

\u2018Ik geloof dat ik liever door een steeg op de Wallen loop en driehoog zonder balkon woon.\u2019<\/p>\n

\u2018Nellie.\u2019<\/p>\n

\u2018Stil, luister, daar heb je er weer een, jij slaapt er altijd doorheen, maar ik hoor ze\u2026\u2019<\/p>\n

Buiten klinkt het ronken van een naderende motor.<\/p>\n

\u2018Een tractor,\u2019 zegt Lucas.<\/p>\n

\u2018Dat is geen tractor, dat is een veewagen. Die laten ze \u2019s nachts rijden zodat we de dieren \u00a0niet zien op weg naar het abattoir. Au! Je schopte tegen mijn been.\u2019<\/p>\n

\u2018Ik schopte niet, ik raakte je niet eens aan. Dat klinkt niet best. Een kop koffie en ik breng je zo naar de eerste hulp, het is maar een uurtje rijden op dit tijdstip.\u2019<\/p>\n

\u2018Nee. Doe dat licht weer uit.\u2019<\/p>\n

\u2018Je voelt warm.\u2019<\/p>\n

\u2018Haal je hand van mijn hoofd.\u2019<\/p>\n

\u2018Koorts duidt op een ontsteking. Weet je wel hoe gevaarlijk een wond, veroorzaakt door een dier, kan zijn?\u2019<\/p>\n

\u2018Benno is een fantastische kat. Als ik het huis binnenga, staat hij me op te wachten en begint meteen te spinnen. Het is jammer dat jij niet tegen katten kan, ik zou er graag een willen.\u2019<\/p>\n

\u2018Voor honden ben ik niet allergisch. We zouden een hondje kunnen overwegen, ik heb het je eerder gezegd.\u2019<\/p>\n

\u2018Weet je hoe heerlijk het voelt als je een kat aait?\u2019<\/p>\n

\u2018Die je vervolgens openhaalt.\u2019<\/p>\n

\u201cDaar kon hij niks aan doen.\u2019<\/p>\n

Opnieuw het geluid van een naderende wagen.<\/p>\n

\u2018Nog meer onschuldige schepsels naar de slachtbank,\u2019 zegt ze. \u2018Is het binnenkort soms weer offerfeest? Ooit hadden we een wet die bepaalde dat dieren niet moesten lijden als ze voor de slacht gedood werden. Maar ook op die school van jou krijgen ze voor het gemak tegenwoordig allemaal maar halal worst en kaas waarvoor kalveren zonder verdoving moeten leegbloeden. Arabieren schijnen eerst de pezen van de achterpoten van koeien door te snijden zodat de dieren niet kunnen wegrennen.\u2019<\/p>\n

\u2018Je moet oppassen met dat soort opmerkingen.\u2019<\/p>\n

\u2018En wees jij niet zo politiek correct. Dat zijn degenen die het meest liegen.\u2019<\/p>\n

\u2018Ik denk dat je koorts hebt.\u2019<\/p>\n

\u2018Koorts. Ik heb koorts als ik in het huis van Soesman ben, dat wil zeggen de roes van koorts.\u2019<\/p>\n

\u2018Omdat het interieur zo protserig is?\u2019<\/p>\n

\u2018Ik wou het je niet vertellen, maar ik ga het je vertellen.\u2019<\/p>\n

Ze hoort zichzelf ademen. Drie keer, vier keer.<\/p>\n

\u2018Ik luister,\u2019 zegt Lucas.<\/p>\n

\u2018Ik ben op Benno gestapt,\u2019 begint ze.<\/p>\n

\u2018Weet ik, dat had je al gezegd.\u2019<\/p>\n

\u2018Ik heb er niet bij gezegd waar.\u2019<\/p>\n

\u2018Maakt het uit?\u2019<\/p>\n

\u2018Het was in Soesmans slaapkamer.\u2019<\/p>\n

\u2018Had hij zich daar verstopt?\u2019<\/p>\n

\u2018Nee.\u2019<\/p>\n

Ze wacht even, maar aarzelt niet.<\/p>\n

\u2018De eerste middag dat ik hem eten gaf, bleef ik een minuut of tien, meer niet. Het hoeft ook niet lang, de hulp komt iedere ochtend langs, maar de tweede dag bleef ik langer. Ik liep een rondje door de benedenverdieping en ging op de bank in de voorkamer zitten. De derde dag ging ik op de bank zitten en keek tv. Daarna heb ik in de keuken een glas water gedronken. Een dag later heb ik niet alleen op die bank gezeten, maar heb in de wijnkelder gekeken naar de rekken met vooral rode wijn. En in de aangrenzende kelder, waar van alles van Soesmans vrouw staat, plus schilderijen, vazen, veel vazen, speelgoed dat van zijn zoon geweest zal zijn, bij wie hij in Itali\u00eb logeert.\u2019<\/p>\n

Hij ziet haar rondlopen in de vertrekken, tussen het pompeuze meubilair. De bruinleren bank waarop ze gaat zitten.<\/p>\n

\u2018Waarom doe je dat?\u2019<\/p>\n

\u2018Het voelt goed. Misschien omdat niets in dat huis met ons te maken heeft, omdat al die voorwerpen geen geschiedenis voor me hebben. Er staan niet veel boeken, maar ik ontdekte dat oude sprookjesboek van Andersen. Op de eerste bladzij staat: Voor onze Louis, bij zijn eerste verjaardag.<\/em> Ik ben erin gaan lezen, en zo las ik dus die mooie zin waarmee De nachtegaal<\/em> begint. Ik las De rode schoentjes<\/em>, De kleine<\/em> zeemeermin<\/em>, Het meisje met de zwavelstokken<\/em>. Ze zijn zoveel droeviger dan ik me kon herinneren.\u2019<\/p>\n

\u2018J\u00edj die sprookjes leest\u2026\u2019<\/p>\n

\u2018Vanmiddag ben ik met het boek op zijn bed gaan liggen.\u2019<\/p>\n

Hij stelt zich Soesmans bed voor. Breed, afgedekt met een zware, glanzende sprei, dubbele kussens.<\/p>\n

\u2018Ik las het sprookje van de tinnen soldaat, die zo verliefd is en zo smartelijk in het vuur smelt, en ik kon niet ophouden met huilen. Ik beeldde me in dat Soesman binnenkwam en me troostte op dat bed dat zo heerlijk lag. Niet jij, ik dacht niet aan jou, ik vind het erg om te zeggen, maar zo was het. Nee, doe het licht niet aan\u2026 Toen ik opstond stapte ik boven op Benno, die voor het bed was gaan liggen. Zo is het gegaan\u2026 Later kwam je thuis en vertelde dat de jongen nog niet terecht was en al weet ik dat dat verschrikkelijk is, ik liet geen traan. Ik huil wel om sprookjes, ik deug vast niet. En toen ik besefte dat me dat weinig kan schelen, bedacht ik dat ik dan ook in staat zou zijn een ander leven te beginnen. Zomaar, waar en met wie dan ook.\u2019<\/p>\n

\u2018O, Nellie…\u2019<\/p>\n

\u2018Misschien ga ik wel naar China, ja, ik zou naar China kunnen gaan. Waarom niet. Nee, doe het licht niet weer aan. Ik wil dat het donker is, laat het alsjeblieft donker zijn.\u2019<\/p>\n

 <\/p>\n

Mensje van Keulen debuteerde in 1972 met het\u00a0veelgeprezen\u00a0<\/em>Bleekers Zomer, een roman die inmiddels tot de klassieken in de Nederlandse literatuur wordt gerekend. Haar\u00a0eerste verhalenbundel, <\/em>Allemaal tranen, werd unaniem geprezen, en die lof nam bij de latere verhalen alleen maar toe. In 2014 ontving ze de Constantijn Huygens-prijs voor haar hele oeuvre.<\/em><\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"

De crowdfundingsactie voor de J.M.A. Biesheuvelprijs 2016 eindigt op 7 februari. Tot die tijd geven\u00a0we om de\u00a0paar dagen het woord aan\u00a0een ambassadeur van het korte verhaal. Vandaag:\u00a0Mensje van…<\/p>\n","protected":false},"author":1,"featured_media":287,"comment_status":"closed","ping_status":"open","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"footnotes":""},"categories":[51,48,20],"tags":[],"class_list":["post-284","post","type-post","status-publish","format-standard","has-post-thumbnail","hentry","category-ambassadeur-2016","category-biesheuvelprijs-2016","category-kort-verhaal"],"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/www.jmabiesheuvelprijs.nl\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/284","targetHints":{"allow":["GET"]}}],"collection":[{"href":"https:\/\/www.jmabiesheuvelprijs.nl\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/www.jmabiesheuvelprijs.nl\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/www.jmabiesheuvelprijs.nl\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/users\/1"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/www.jmabiesheuvelprijs.nl\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fcomments&post=284"}],"version-history":[{"count":1,"href":"https:\/\/www.jmabiesheuvelprijs.nl\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/284\/revisions"}],"predecessor-version":[{"id":286,"href":"https:\/\/www.jmabiesheuvelprijs.nl\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/284\/revisions\/286"}],"wp:featuredmedia":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/www.jmabiesheuvelprijs.nl\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/media\/287"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/www.jmabiesheuvelprijs.nl\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fmedia&parent=284"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/www.jmabiesheuvelprijs.nl\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fcategories&post=284"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/www.jmabiesheuvelprijs.nl\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Ftags&post=284"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}